Астрономите ја идентификуваа најголемата космичка експлозија некогаш забележана, огнена топка 100 пати поголема од нашиот Сончев Систем, која одеднаш почна да пламнува во далечната вселена пред повеќе од три години. Додека астрономите во петокот го понудија она што тие мислат дека е најверојатното објаснување за експлозијата, тие нагласија дека е потребно повеќе истражување за да се разбере збунувачкиот феномен.
Експлозијата, позната како AT2021lwx, моментално трае повеќе од три години, во споредба со повеќето супернови кои се видливо светли само неколку месеци, според студијата објавена во Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Предводени од Универзитетот во Саутемптон, астрономите веруваат дека експлозијата е резултат на огромен облак од гас, веројатно илјадници пати поголем од нашето Сонце, кој е насилно нарушен од супермасивна црна дупка.
Според студијата, експлозијата се случила на речиси 8 милијарди светлосни години од нас, кога универзумот бил стар околу 6 милијарди години и сè уште се детектира со мрежа од телескопи. Ваквите настани се многу ретки и ништо од вакви размери досега не е посведочено, велат истражувачите.
Минатата година, астрономите беа сведоци на најсветлата експлозија што е забележана – експлозија на гама-зраци позната како GRB 221009A, која го доби прекарот BOAT (Brightest of All time). Иако BOAT беше посветла од AT2021lwx, таа траеше значително пократко, што значи дека вкупната енергија ослободена од експлозијата AT2021lwx беше далеку поголема. AT2021lwx го доби прекарот „Страшна Барби“ од истражувачите поради нејзината „застрашувачка енергија“.
Според Дени Милисављевиќ, доцент по физика и астрономија на Универзитетот Пердју, на AT2021lwx првпат му било доделено случајно алфанумеричко име кога е откриено: ZTF20abrbeie. Прекарот „Страшна Барби“ дојде од неговата алфанумеричка ознака „абрбеие“ и „страшна“ поради неговата моќ. AT2021lwx за прв пат беше откриена во 2020 година од страна на опсерваторијата Цвики во Калифорнија и последователно беше регистрирана и од Системот за последно предупредување со удар на астероиди (ATLAS) со седиште на Хаваи. Но, до сега не беа познати размерите на експлозијата.
Филип Вајсман, научен соработник на Универзитетот во Саутемптон, кој го водеше истражувањето, рече: „Повеќето настани од супернови и плимни нарушувања траат само неколку месеци пред да исчезнат. Нешто што е светло повеќе од две години веднаш предизвика внимание бидејќи е многу необично“. Дури кога астрономите, вклучително и Вајсман, ја погледнаа експлозијата преку помоќни телескопи, сфатија што всушност гледаат. Со анализа на различни бранови должини на светлината, тие открија дека експлозијата е оддалечена околу 8 милијарди светлосни години. Тоа е многу подалеку од повеќето други нови блесоци на светлина на небото, што значи дека експлозијата зад неа е многу поголема од нив. Се проценува дека е околу два трилиони пати посветло од Сонцето, рече Вајсман.
Научниците разгледаа неколку можни објаснувања. Една од нив е дека AT2021lwx е ѕвезда што експлодира – но блицот е 10 пати посветол од која било претходно видена „супернова“.
Друга можност е моментот кога ѕвездата се распарчува додека е вшмукувана во супермасивна црна дупка. Но, AT2021lwx сè уште е три пати посветла од такви настани и Вајсман рече дека нивното истражување не упатувало во оваа насока. Единствениот донекаде споредлив светол космички настан е квазар, кој се случува кога супермасивните црни дупки голтаат огромни количини гас во центарот на галаксиите. Но, тие имаат тенденција да треперат во осветленоста, рече Вајсман, додека AT2021lwx одеднаш почна да се разгорува од ништо, пред три години и сè уште пламнува.
„Ова нешто што никогаш, никогаш порано не сме го виделе – произлезе од никаде“, рече Вајсман.
Сега кога научниците знаат што да бараат, тие го пребаруваат небото за да видат дали се пропуштени други слични експлозии.
Извор: Al Jazeera
