Секој прв снег во Македонија, а особено во Скопје, повторно го отвора истото прашање: дали службите се подготвени или само декларативно уверуваат дека се? Иако официјалните соопштенија редовно тврдат дека „механизацијата е на терен“ и дека „состојбата се следи“, реалноста што ја доживуваат граѓаните покажува сериозен јаз меѓу најавите и состојбата на терен.
Снегот што вчера падна во Скопје е уште еден доказ дека системот за зимско одржување функционира задоцнето.
Кои се најкритичните точки и зошто секогаш се исти?
Автопатски и регионални правци
Патниот правец Велес – Скопје, делниците кај Градско, како и планинските премини Пресека, Ѓавато, Плетвар и Маврово, повторно беа меѓу првите што влегоа во колапс. Заглавени камиони и цистерни, лизгав, непосипан коловоз и доцна или недоволна интервенција.
Овие правци не се нови, ниту непознати по ризик. Напротив, тие се хронично критични, што укажува дека проблемот не е во снегот, туку во недоволното предвремено планирање и контролата на тешки товарни возила во зимски услови.
Мостови, надвозници и приклучоци се слабата алка
Во Скопје, повторно најголеми проблеми се појавија на мостот Маџари, надвозниците кај Лисиче, Даме Груев и Илинден, приклучоците од населбите кон главните булевари.
Овие точки се први што замрзнуваат, но редовно последни што се третираат. Недоволното посипување и чистење токму тука создава ефект на „чеп“ што го блокира целиот град.
Споредни улици и јавен превоз
Додека фокусот формално е на „главните улици“, споредните улици, паркинзите и пристапните патишта остануваат непипнати. Тоа резултира со неможност возилата да се вклучат во главните сообраќајници, застои во јавниот превоз, доцнења, откажани линии и илјадници граѓани оставени да се снаоѓаат сами.
Фактот дека луѓе чекале повеќе од еден час автобус или пеш оделе до работа е јасен показател за нефункционален систем.
Дали службите се подготвени – или само формално опремени?
На хартија, службите имаат планови за зимско одржување, механизација и договори со фирми и дежурства 24/7.
Но на терен, се повторуваат истите слабости: Механизацијата доаѓа откако ќе настане колапс, нема јасна координација меѓу државни, градски и општински служби, одговорноста се префрла меѓу институциите а комуникацијата со јавноста е ПР, не реална информативна алатка.
Зошто ова ни се случува секоја година?
Пред се поради недостаток на превенција. Снегот не е ненадејна појава. Временските прогнози беа најавени, но реакцијата повторно започна откако проблемите веќе настанаа. Наместо јасен, проверен и вежбан план, секоја зима се стартува од нула и со ад хок решенија и кризни интервенции. Град Скопје, јавните претпријатија, општините и државните институции немаат јасна хиерархија на одговорност во кризни услови. Резултатот е институционален вакуум. ПР видеа, изјави и „машини во мирување“ не значат функционален систем. Реалната слика е на улиците, а таа секоја година е иста.
Македонија, а особено Скопје, не е неподготвена поради снегот, туку поради слаб систем на управување и координација. Се додека снег од неколку сантиметри предизвикува неколкучасовен застој, јасно е дека проблемот не е природен, туку човечки и институционален.
Сè додека зимското одржување се третира како вонредна, а не како редовна и предвидлива обврска, секој нов снег ќе продолжи да биде тест што системот повторно го паѓа.
