Пишува: Жељко Пантелиќ Списокот на претседатели, премиери и политички лидери кои му честитаа на Владимир Путин за уште еден мандат во Кремљ е еден вид именик на противниците на демократиите, правните држави и западните вредности, а не нужно на Западот. Гледајќи ја мапата на светот од каде потекнуваат овие политичари, се добива впечаток дека сме на прагот, или дека веќе сме навлезени во ерата на диктатори. Тоа е општество на свесни или несвесни обожаватели на Големиот инквизитор од „Браќата Карамазов“ и неговата максима: „Ќе ги убедиме дека ќе бидат слободни само кога ќе се откажат од својата слобода во наша корист и ќе прифатат да бидат потчинети“.
Кси (Кина), Моди (Индија), Ердоган (Турција), Ким Џонг Ун (Северна Кореја), Ел Сиси (Египет), Ајатолах Хамнеи (Иран), Ел Асад (Сирија), Тебун (Алжир), Абу Мазен (Палестина ), Ибн Салман (Саудиска Арабија), Мадуро (Венецуела), Ортега (Никарагва), Дијаз-Канел (Куба), Ас (Боливија), Алиев (Азербејџан), Лукашенко (Белорусија), Рахмон (Таџикистан), Токаев (Казахстан) , Мирзијоев (Узбекистан), Жапаров (Киргистан), плус неколку диктатори од субсахарска Африка ревносно и навремено ја изразија својата радост и задоволство поради потврдата на Путин на чело на Руската Федерација.
Меѓу лидерите на европските земји – не сметајќи ги Белорусија и Турција – кои се на власт, само италијанскиот потпретседател Матео Салвини, унгарскиот премиер Виктор Орбан и српскиот претседател Александар Вучиќ му честитаа на Путин.
Давањето кредибилитет на изборите во Руската Федерација не е линијата на поделба што постоеше за време на Студената војна. Малку затоа што денешна Русија нема атрактивна идеологија за извоз како што имаше СССР, а малку затоа што некои од „честитачите“ сакаат да продолжат да ги држат нозете во повеќе чевли, од индискиот премиер Моди, египетскиот претседател Ел Сиси и Саудискиот престолонаследник Ибн Салман, до европските играчи на повеќе маси, без разлика дали се работи за Ердоган, Орбан или Вучиќ.
Општеството за честитки не може ни да се дефинира како „оска на злото“ како што Џорџ Буш помладиот ги дефинираше Северна Кореја, Иран, Ирак (Садам Хусеин), Либија (Гадафи), Сирија и Куба, повеќе се работи за потврдување на линијата на т.н. – повика Глобалниот југ, кој е врзан само со непријателство кон западните вредности, од човековите права до либералната демократија.
Во виорот на војните – покрај руско-украинската и онаа меѓу Израел и Хамас, на планетата има уште 32 воени конфликти – под напад на исламскиот тероризам, исцрпени од пандемијата Ковид-19, изложени на трајно обиди за производство на глобални кризи, без разлика дали се работи за синџирот на исхрана или планетарна трговија, поттикнување на мигрантските бранови кон Европа и Америка, пандемијата на автократии, диктатури и хибридни режими кои прогресивно се шират низ целиот свет веќе две децении.
Башар ал Асад во Сирија, Лукашенко во Белорусија, Мадуро во Венецуела останаа на власт само благодарение на директната помош на Москва и Пекинг.
Од 2005 година, според истражувањето на Фридом Хаус, слободата е во постојан пад на глобално ниво, додека од 2012 година е воспоставен трендот на зголемување на бројот на автократии, диктатури и хибридни режими. Не случајно последниот датум се совпаѓа со враќањето на Путин на функцијата претседател на Руската Федерација и доаѓањето на Кси Џинпинг на чело на Кинеската комунистичка партија.
Бројот на диктатури е речиси двојно зголемен во последните 12 години и во моментов ги има повеќе од 30, што е речиси секоја шеста земја на планетата. Изборните автократии или авторитарни режими се застапени во повеќе од една третина од земјите во светот. Според последниот извештај „Демократија Индекс“, помалку од половина од луѓето на Земјата живеат во демократски општества (45,4), а само 7,8 отсто имаат среќа да живеат во целосно демократски земји.
Ниту актуелните трендови не се охрабрувачки. Во претходната година, подобрување на демократијата на глобално ниво е забележано само во 32 земји, додека влошување на демократските параметри е констатирано во 68.
Оптимизмот што преовладуваше во втората половина на претходниот век, кога паднаа колонијалните системи и Берлинскиот ѕид, заснован на идејата дека демократијата, човековите права, владеењето на правото и слободите се универзални, се судри со песимизмот на реалноста. Демократијата и владеењето на правото, со неколку исклучоци како Тајван, Јужна Кореја или Јапонија, не успеаја да се вкорени надвор од западниот свет.
Автократиите и диктатурите се гледаат себеси како силни и во брзање, додека демократиите се исплашени и во повлекување. Зголемувањето на бројот на војни е директно поврзано со зголемувањето на бројот на недемократски режими. Во стогодишната историја на либерално-демократските држави, тие никогаш не војувале една против друга, и покрај тоа што претходно имале крвопролевање.
Глобализацијата беше успешна во ширењето на технологијата, науката и донекаде на пазарот и економијата, но дефинитивно беше поразена на тестот за ширење на демократијата и владеењето на правото. Со преминувањето на Кина од пазарна економија во етатистичка економија, се создадоа сите предуслови за поделба на светот. Во свет кој никогаш повеќе не бил поврзан во историјата, со дијаметрални политички и економски уредувања, искри, тензии и конфликти ќе бидат сè почести.
Во овој контекст, неопходно е да се најде нова формула на планетарна организација во која, колку што е можно, би можеле да коегзистираат различни политички и економски системи.
Асоцијацијата на автократии и диктатури според принципот на латинската изрека дека „како се радува со слично“ е очигледно. Соработката меѓу Руската Федерација, Кина, Северна Кореја и Иран е симболичен пример, како и нивниот анти-НАТО, антиамерикански и антизападен наратив.
Во автократските режими нема технолошки напредок без интелектуална кражба и шпионирање на слободните земји, евидентни се примерите на СССР вчера и Кина денес
Друг феномен кој е се повидлив е своевидното создавање на интернационала на автократи и диктатори. Башар ал Асад во Сирија, Лукашенко во Белорусија, Мадуро во Венецуела останаа на власт само благодарение на директната помош на Москва и Пекинг. Африканските локални диктатори се свртуваат директно кон Русите или Кинезите за да останат на власт, додека оние со амбиции да станат такви бараат поддршка од Кремљ и Жонгнанхаи. Турција, Саудиска Арабија и Катар исто така играат своја улога, во зависност од тоа за кој регион станува збор.
Третата и можеби најопасната карактеристика на новите диктатури и авторитарни режими е персонализацијата и изградбата на култ на личноста со помош на современи технологии, средства за информирање и социјални мрежи. Во овој контекст, најопасна е персонализацијата на диктатурата во Кина. По реформите на Денг Ксијаопинг, пред 40-ина години, во Пекинг беше воспоставена институционална диктатура, со цел да се спречи повторување на искуството со Мао Це Тунг и Културната револуција. Кси ја трансформира институционалната во лична диктатура. Кога науката, технологијата, економијата и граѓаните се слободни да работат, дејствуваат, размислуваат и создаваат, има корист целиот свет. Во автократските режими нема технолошки напредок без интелектуална кражба и шпионирање на слободните земји, евидентни се примерите на СССР вчера и Кина денес. Без слобода, луѓето, без разлика на етничката или расата, не се ни приближно продуктивни и имагинативни како што се во слободните и законски регулирани системи. Затоа е важно демократиите да се спротивстават на деспотските и тоталитарните режими.
Извор: https://velikeprice.com/
