Дали канабисот треба да биде легален? Неколку држави – како на пример Канада, Јужна Африка и неколку американски држави – во последниве години ставија зелено светло за рекреативна употреба на канабис. Германската влада сега најави ограничена легализација за возрасни. Сепак, во многу делови од светот, поседувањето и консумирањето канабис е забрането и често строго казнувано.
Со години, дискурсот околу легализацијата на канабисот е поплавен со невистини и тврдења кои, кога ќе се стават под лупа, не можат да се докажат. Тимот за проверка на фактите на DW го погледна истражувањето и разговараше со експерти за да разјасни некои од најпопуларните митови.
Дали канабисот е дрога за премин кон посилни дроги?
Тврдењето: Канабисот е „вовед во дрогите“.
Проверка на факти на DW: Недокажано.
Теоријата дека употребата на канабис води до употреба на потешки и поопасни дроги е веројатно еден од најчестите аргументи против легализацијата, како и еден од најстарите. Овој аргумент се користи од актуелните политичари, обвинувајќи ги тие кои се залагаат за легализација дека ја „тривијализираат“ дрогата.
На социјалните мрежи, поддржувачите на легализацијата генерално се спротивставуваат на тврдењето.
Факт: Постои корелација помеѓу употребата на канабис и подоцнежната употреба на потешки наркотици, покажаа студиите. Колку порано и почесто луѓето користат канабис, толку е поголема веројатноста за подоцнежна употреба на други недозволени дроги.
Но, корелацијата не е причинско-последична врска
„Ако погледнете како некој станал корисник на хероин, голема е веројатноста дека ќе најдете употреба на канабис во минатото“, рече д-р Стефан Тонес, шеф на форензичка токсикологија во Универзитетската болница во Франкфурт. „Но, ако погледнете обратно, колку корисници на канабис продолжуваат да користат хероин потоа – тоа е многу, многу малку“. Ова покажува дека корелацијата сама по себе не е доказ за причинско-последична врска.
Теоријата дека канбисот е порта во посилни дроги, сепак, не може целосно да се отфрли, рече д-р Ева Хох, психолог во одделот за психијатрија на Универзитетската болница во Минхен. Таа ги проучува ефектите на канабисот околу 20 години.
„Канабисот природно го стимулира центарот за наградување во мозокот и фармаколошки може да го промовира афинитетот кон дрогата“, рече таа.
Но, има и многу други фактори на ризик за употреба на недозволени дроги кои треба да се земат предвид, додаде таа. Националниот институт за злоупотреба на дрога во САД исто така го вели тоа, додавајќи дека се потребни повеќе истражувања за прашањето за канабисот како дрога со која се воведуваат корисниците кон посилни дроги.
Засега, тврдењето дека канабисот е вовед во дрогите останува недокажано.
Дали алкохолот е поопасен од канабисот?
Тврдењето: Алкохолот е „над 100 пати поопасен од канабисот“.
Проверка на факти на DW: Заблуда.
Често се тврди – особено од оние кои се залагаат за легализација – дека алкохолот е многу поштетен од канабисот. Во неколку објави на социјалните мрежи и написи во весници се споменува студија која тврди дека алкохолот е 114 пати поопасен од канабисот.
Ова тврдење не држи – бројката никаде ја нема во наведената студија, која само покажува дека ризикот од фатално предозирање со алкохол е поголем од оној на фатално предозирање со канабис.
Бидејќи неговото дејство започнува набргу по пушењето, силата на интоксикација предизвикана од канабис може да биде подобра во споредба со алкохолот, рече Тонес, со што се намалува ризикот од предозирање. Меѓутоа, „кога канабисот се конзумира како храна, може да дојде и до предозирање“.
Со тоа, негативните ефекти на двете дроги не започнуваат со предозирање. Но, студијата наведена во овие објави не се однесува на нефаталните последици.
Различните опојни ефекти на алкохолот и канабисот доаѓаат со свои опасности, рече Тонес, додавајќи дека е важно да се земат предвид ефектите врз социјалната средина и менталното здравје на корисникот.
„Алкохолот има многу силно дејство на дезинхибиција и зголемено преземање ризик“, рече тој. „Ова е всушност помалку случај со канабисот. Но, овде го имаме непредвидливиот ризик од параноја, и тоа е местото каде што индивидуалната чувствителност на ефектите од канабисот може да варира“.
Негативните ефекти од консумирањето алкохол врз телото се одамна докажани. „Алкохолот има висок ефект на оштетување на органите и предизвикува поголема штета на здравјето отколку канабисот“, рече Хох. Но, „тоа зависи и од интензитетот на употреба, а не само од супстанцата“.
Тешко е јасно да се проценат здравствените ризици од канабисот поради неговите различни форми на употреба, рече Хох. Во Европа, на пример, канабисот често се пуши со тутун, за кој е добро познато дека има штетни канцерогени ефекти – затоа тоа е индиректно поврзано со употребата на канабис.
Значи, предозирањето со алкохол е поверојатно од канабисот. Но, и двете дроги можат да го загрозат физичкото и менталното здравје на корисниците и да имаат негативно влијание врз нивната околина, дури и во мали количини. Оваа опасност тешко може да се спореди со една бројка – тврдењето дека алкохолот е 114 пати поопасен од канабисот е затоа погрешно.
Дали може да умрете од прекумерна употреба на канабис?
Тврдење: Нема евидентирана смрт поради предозирање со канабис.
Проверка на факти од DW: Точно.
Според NIDA, ниту една смрт од предозирање што се случила досега не била припишана исклучиво на канабис. Американскиот центар за контрола и превенција на болести исто така наведува дека „не е веројатно фаталното предозирање“.
И покрај ова, употребата на канабис како причина за смрт останува предмет на дискусија и предмет на научни студии.
Во 1970-тите, беа направени тестови на кучиња и мајмуни за да се утврди која доза на канабис може да биде потенцијално смртоносна. На животните им била дадена висока орална доза на тетрахидроканабинол (THC). Тие покажале симптоми како поспаност, тремор и повраќање, но сите го преживеале неволното високо ниво на супстанцата.
Студиите на животни тешко се пренесуваат на луѓето, но Хох рече дека „смртоносната доза за канабис е многу, многу висока. Малку е веројатно дека човекот ќе внесе толку многу“.
Канабис: Смртта не е исклучена
Истражувачите од Кралскиот колеџ во Лондон се обидуваат ретроспективно да утврдат дали канабисот може да биде смртоносен за луѓето со преглед на сите смртни случаи поврзани со канабис што се случиле во Англија помеѓу 1998 и 2020 година.
Во речиси сите случаи, канабисот не бил единствената дрога – во просек биле откриени и три до седум други супстанции, како што се опијати, алкохол или лекови како смирувачи или апчиња за спиење.
Во 4% од смртните случаи, истражувачите откриле дека канабисот е единствената причина за смрт, обично поради повреди здобиени за време на интоксикација. Во еден случај, токсичноста од канабис можела да резултира со смрт. Сепак, останува нејасно дали единечна доза била причина за смртта или времетраењето на употребата придонело.
Хох рече дека има „други објавени случаи на смртни случаи поврзани со канабис“. Тие се пријавени во врска со несреќи, самоубиства или кардиоваскуларни компликации како што е срцев удар. Но, утврдувањето на причината за овие смртни случаи е тешко, рече таа.
Пушењето трева не е добро за вашето срце
NIDA, исто така, предупредува на ризиците што можат да произлезат од зголемениот пулс предизвикан од употребата на канабис. Институтот изјавил дека „марихуаната го зголемува пулсот до три часа по пушењето“, што според niv може да го зголеми ризикот од срцев удар.
„Канабисот дефинитивно има ефект врз кардиоваскуларниот систем“, рече Тонес. „Луѓето кои се особено чувствителни, имаат предиспозиција или имаат дијагностицирани проблеми може да бидат особено чувствителни на канабис“.
Постарите студии, исто така, укажуваат на врска помеѓу употребата на канабис и зголемен ризик од кардиоваскуларни болести. „Не можете да ја исклучите можноста ова да стане опасно по живот“, рече Тонес.
Зошто едно предозирање (веројатно) не е фатално?
Ризикот од смрт од едно предозирање со канабис е „незначителен“, заклучија истражувачите од Кралскиот колеџ.
Освен огромното количество канабис потребно, тоа се смета и за физиолошки малку веројатно, рече Хох. Многу ниското присуство на канабиноидни рецептори во мозочното стебло објаснува зошто канабисот – барем кај луѓе без претходно постоечки состојби – има помалку силен ефект врз дишењето или други важни телесни функции како што се крвниот притисок или отчукувањата на срцето. Опиоидните рецептори, од друга страна, играат поголема улога во мозочното стебло, поради што предозирањето со хероин може да доведе до респираторна инсуфициенција.
„Алкохолот исто така може да има парализирачки ефект врз централниот нервен систем, особено на респираторниот центар“, рече Тонес, „и затоа може да доведе до смрт“.
Дали канабисот ги убива мозочните клетки?
Тврдењето: „Марихуаната не ги убива мозочните клетки“.
Проверка на факти на DW: Недокажано.
Како канабисот или марихуаната (како што се нарекуваат исушените, смолести цветови и малите листови од женското растение коноп во близина на цветот) влијаат на мозокот? Во 1970-тите, психијатарот Роберт Хит, од Медицинскиот факултет на Универзитетот Тулан во Њу Орлеанс, се најде на насловните страници откако спроведе експеримент на мајмуни за кој рече дека докажал дека употребата на марихуана ги убива мозочните клетки.
Квалитативното спроведување на експериментот беше силно критикувано, а резултатите од студијата подоцна беа побиени од истражувачите од Националниот центар за токсиколошки истражувања во Арканзас. Тоа беше само почеток.
Многу хипотези, без јасност
До денес, студиите за долгорочните ефекти на канабисот врз структурата на мозокот кај луѓето покажуваат спротивставени резултати.
Хох долго време ја следи „експлозијата на публикации“ околу канабисот. „Точно е дека канабисот се меша со неврофизиологијата“, рече таа. Но, нагласи дека дури и таа не може јасно да каже колку всушност е невротоксична или штетна за мозокот главната активна состојка во канабисот, THC. Таа рече дека е потребно дополнително истражување.
Се знае повеќе за непосредните, пократкорочни ефекти. Постојат добри докази дека одредени ментални способности се нарушени по акутна употреба на канабис, како што се краткотрајната меморија, психомоторната координација или распонот на вниманието. Со хронична употреба, овие ефекти може да траат со денови. Сепак, се чини дека тие се реверзибилни по неколку недели апстиненција.
Младите во ризик
Не може да се негира дека употребата на канабис може особено да ги оштети младите мозоци, бидејќи мозокот значително се развива за време на транзицијата од детството во зрелоста, рече Хох.
Американскиот центар за контрола и превенција на болести предупредува дека употребата на марихуана пред 18-годишна возраст може да влијае на тоа како мозокот создава врски за функции како што се внимание, меморија и учење, но исто така нагласува дека ефектите од употребата на марихуана врз мозокот зависат од многу фактори, како што се количината на THC, колку често се користи, возраст при првата употреба и дали употребата е придружена со други супстанции, на пример, алкохол или тутун.
Долгорочните ефекти врз мозокот може да бидат предизвикани и од други фактори освен марихуаната, како што се генетиката, домашната средина или други непознати фактори.
Потребни се студии за неврогенезата
Студијата од 2019 година привлече внимание кога откри дека по пушењето марихуана, тинејџерите имаат повеќе сива материја во одредени области на мозокот. Но, дури и вклучените истражувачи не сакаа да заземат јасен став за тоа дали зголемувањето на сивата материја треба да се смета за корисно или штетно. Податоците треба да се толкуваат со претпазливост.
Хох вели дека тврдењето дека канабисот создава нови мозочни клетки е интересно и треба да се истражува во иднина.
Првичните експерименти со животни се фокусираа на ефектот на канабидиол (CBD) врз неврогенезата. CBD, заедно со THC, е еден од најпознатите канабиноиди или хемиски соединенија пронајдени во канабисот. Но, постои разлика: THC има психоактивен ефект, а CBD не.
Потребни се дополнителни истражувања за сопствениот систем на канабис на телото, рече Хох. „Кога канабиноидите го промовираат здравјето? Кога претставуваат ризици?“, праша таа. Досега се откриени повеќе од 140 канабиноиди. За повеќето од нив, ефектите не се ни проучени, рече таа.
„Производите од канабис достапни на црниот пазар имаат целосно нејасен канабиноиден профил. Тие обично содржат многу малку CBD, но многу од главната опојна активна состојка THC. Може да бидат вклучени и опасни адитиви како синтетички опиоиди или канабиноиди“, рече Хох. Затоа нејзиниот совет до тинејџерите е: „Му правите услуга на вашиот мозок со тоа што не пушите марихуана“.
Извор: DW
