Ноември одамна е глобално наменет за потсетување дека здравјето на мажите не е тема што треба да се активира само кога ќе се појави проблем. Годинава, во Македонија, фокусот сè повеќе се поместува од класичните уролошки состојби – како простатата, тестисите и карциномите – кон многу поширок и подлабок проблем: психичкото здравје. Тоа е дел од здравјето што традиционално останува тивко, скриено и често игнорирано.

Мажите поретко одат на лекар, помалку зборуваат за симптоми и најдоцна бараат помош. Ова претставува културен модел што се повторува со децении, и кој во реалноста има сериозни последици.

Во последните пет години, живот си одзеле 375 мажи – што значи дека годишно во просек 75 мажи завршуваат трагично. Минатата, 2024 година, се регистрирани 89 самоубиства, од кои 68 се мажи. Годината претходно, 2023, бројот бил уште повисок: 78 мажи си го одзеле животот.

Податоците од Институтот за јавно здравје покажуваат дека над половина од сите пациенти со душевни растројства се мажи – што упатува на сериозна и длабока состојба која ретко стигнува во јавниот дискурс.

Причините зошто мажите поретко зборуваат за своето психичко здравје не се само медицински, туку и длабоко социјални. Постојат генерации мажи кои пораснале со чувство дека не смеат да покажат страв, болка или емоционална ранливост. Таа стигма се пренесува и кај помладите генерации, иако во помала мера.

Движењето Movember првично беше насочено кон простатата, тестисите и превенцијата на канцер. Но сè повеќе држави го прошируваат фокусот кон менталната благосостојба, затоа што е јасно дека и едната и другата област се поврзани: не постои физичко здравје без психичко, ниту психичко без физичко.

Ако годишно во Македонија 75 мажи си го одземаат животот, а над половина од пациентите со ментални растројства се мажи, тогаш јавноста мора да сфати дека ова не е „машки проблем“ – ова е општествена реалност која бара промена во ставовите, во однесувањето и во начинот на кој зборуваме за здравјето.