Астрономите ја открија најбрзата позната ѕвезда во Млечниот Пат, означена како S301, која се движи со брзина од околу 25.000 километри во секунда околу супермасивната црна дупка Стрелец А*. Нејзината орбита трае само 8,7 години, а екстремната близина до гравитацискиот центар на галаксијата им овозможува на истражувачите директно да ги измерат ефектите од општата теорија на релативноста.
Ѕвездата S301 се движи со повеќе од осум отсто од брзината на светлината. Тоа е највисоката измерена брзина за ѕвезден објект во нашата галаксија.
При своето најголемо приближување, ѕвездата минува покрај црната дупка на растојание од само 12 пати поголемо од оддалеченоста меѓу Земјата и Сонцето. Стрелец А* има маса еднаква на околу 4,3 милиони сонца. Токму таа огромна концентрација на маса ја забрзува S301 до овие рекорди и ја држи во исклучително тесна орбитална патека.
Теоријата на релативноста на Алберт Ајнштајн предвидува дека масивно тело што ротира со себе го повлекува и самото простор-време. Овој феномен, познат како Ленсе-Тирингова прецесија, треба постепено да ја поместува орбитата на секој објект што се наоѓа доволно блиску.
Бидејќи S301 минува исклучително блиску до Стрелец А*, научниците очекуваат овие отстапувања во орбитата да станат мерливи во рок од една деценија. Тоа ќе овозможи прво директно мерење на ротацијата на оваа супермасивна црна дупка.
Тимот истражувачи првпат го забележа објектот во 2023 година со помош на инструментот GRAVITY на многу големиот телескоп (VLT) на Европската јужна опсерваторија во Чиле. Потоа нејзината трага беше потврдена и во архивските набљудувања од 2021 и 2017 година.
Екстремно издолжената орбита укажува на драматично минато. Астрономите сметаат дека S301 била дел од двоен ѕвезден систем што се приближил премногу до црната дупка. Во тој процес, гравитацијата ја заробила S301, додека нејзиниот придружник бил исфрлен во длабокиот вселенски простор.
Новите мерења продолжуваат со системот GRAVITY+ и претстојниот Исклучително голем телескоп (ELT). Следното најблиско минување на ѕвездата покрај црната дупка се очекува во 2031 година. Резултатите од ова истражување се објавени во научното списание Nature.
