Неколку големи истражувања откриле интересна поврзаност меѓу вакцинирањето и здравјето на мозокот, но научниците предупредуваат дека сè уште нема конечен доказ дека вакцината директно спречува деменција.
Може ли вакцина создадена за заштита од една болест истовремено да го намали ризикот од сосема друга?
Токму ова прашање во последните години ги интересира научниците што ја истражуваат врската меѓу имунолошкиот систем, вирусните инфекции и невродегенеративните заболувања.
Нови истражувања укажуваат дека лицата кои примиле вакцина против херпес зостер во одредени анализи имале помал ризик подоцна да добијат дијагноза на деменција.
Интересот за оваа можност е толку голем што во Велика Британија расте побарувачката за вакцината, вклучително и меѓу луѓе кои сами плаќаат за вакцинирање.
Според „Гардијан“, резултатите од некои истражувања укажуваат на намалување на ризикот од деменција до околу 20 проценти, но наодите сè уште не се доволни за да се заклучи дека вакцината има докажано заштитно дејство врз мозокот.
Што е херпес зостер?
Херпес зостер е заболување предизвикано од повторно активирање на вирусот варичела-зостер, истиот вирус што ги предизвикува овчите сипаници.
Откако човек ќе ја прележи инфекцијата, вирусот може да остане неактивен во нервното ткиво со години, па дури и со децении.
При повторно активирање може да предизвика болен осип со меурчиња, најчесто на една страна од телото.
Кај дел од пациентите болката продолжува и откако осипот ќе исчезне. Оваа компликација, наречена постхерпетична невралгија, може значително да го наруши квалитетот на животот.
Ризикот од херпес зостер се зголемува со возраста, особено кај лица со ослабен имунолошки систем.
Како вакцината би можела да биде поврзана со мозокот?
Научниците истражуваат неколку можни објаснувања.
Една од хипотезите е дека спречувањето на повторното активирање на вирусот може да го намали воспалението што потенцијално има улога во оштетувањето на нервниот систем.
Друга можност е вакцината да предизвикува имунолошки одговор кој индиректно влијае врз одредени процеси поврзани со здравјето на мозокот.
Но механизмот сè уште не е потврден.
Истражувања во Велс, Австралија и Канада забележале поврзаност меѓу вакцинирањето против херпес зостер и помала зачестеност на деменција.
Дополнителни анализи ги споредувале и двете вакцини што се користеле во различни периоди – постарата Zostavax и поновата Shingrix.
Сепак, не сите студии дошле до исти резултати, што е една од причините научниците да останат претпазливи.
Дали ова значи дека постои вакцина против деменција?
Не. Вакцината против херпес зостер не е одобрена како средство за спречување на деменција или Алцхајмерова болест.
Нејзината докажана намена е заштита од херпес зостер и неговите компликации.
Во тек се дополнителни клинички истражувања што треба да утврдат дали постои вистински заштитен ефект и колку би можел да биде значаен.
Во меѓувреме, експертите посочуваат дека не постои една единствена мерка што може целосно да го елиминира ризикот од деменција.
Редовната физичка активност, контролата на крвниот притисок, здравата исхрана, доволниот сон и социјалната активност остануваат важни делови од грижата за здравјето на мозокот.
Истражувањата за вакцината против херпес зостер отвораат нова и интересна научна насока. Ако идните клинички испитувања потврдат дека постои дополнителна заштита од деменција, тоа би можело да биде значаен напредок во превентивната медицина.
Дотогаш, вакцинирањето треба да се разгледува според официјалните медицински препораки, возраста и здравствената состојба, а не само врз основа на можните придобивки што допрва се испитуваат.
