Речиси секој втор млад човек во Македонија смета дека неговиот глас воопшто не се слуша кога станува збор за европската иднина на државата. Ова го покажува најновата анализа за вклученоста на младите во ЕУ интегративниот процес, која открива сериозна перцепција на исклученост, недоверба и недостиг од реални канали за учество.
Истражувањето „Анализа на вклученоста на младите во ЕУ интегративниот процес“, спроведено на национално ниво со над 1.000 испитаници од страна на Младински Сојуз – Крушево, открива алармантен податок: 44% од младите сметаат дека нивниот глас воопшто не е слушнат во процесите поврзани со европската интеграција на Македонија. Само 12% од младите чувствуваат дека навистина имаат простор да бидат слушнати, додека остатокот се наоѓа во состојба на делумна или целосна маргинализација.
Овие бројки укажуваат на длабока перцепција на институционална дистанца, каде младите, иако декларативно препознаени како „иднина на државата“, во практика остануваат пасивни набљудувачи, а не активни чинители во процесите што директно ја обликуваат нивната иднина.
Одговорите на младите јасно покажуваат длабока поделеност во начинот на кој тие ја перципираат сопствената улога во европската интеграција на државата. Приближно 45% од испитаниците се идентификуваат со позитивни и визионерски поими, гледајќи се себеси како „иднина“, двигатели на промени и носители на нови идеи што треба да ја обликуваат европската перспектива на Македонија. Овие одговори упатуваат на силно чувство на потенцијал, енергија и подготвеност за ангажман, особено изразено кај дел од младите од албанската заедница.
Наспроти ова, околу 30% од младите ја опишуваат својата улога како маргинална, невидлива или непостоечка, користејќи јазик што одразува фрустрација, политички цинизам и длабока недоверба во институциите. Овие ставови укажуваат на чувство дека младите не се препознаени како релевантен актер, дека нивниот потенцијал е занемарен и дека процесот се одвива без нивно реално учество, што особено доаѓа до израз кај македонските испитаници.
Особено значаен е податокот дека само секој трет млад човек има лично искуство со ЕУ програми или активности, додека околу 45% изразуваат јасна желба да учествуваат, но немаат пристап, информации или поддршка. Ова јасно укажува дека проблемот не е во апатијата кај младите, туку во недостапноста на можностите и слабата комуникација.
Истражувањето дополнително потврдува дека постои неискористен младински потенцијал, кој останува надвор од институционалните процеси поради отсуство на функционални механизми за вклучување. Наместо отворени, транспарентни и младински ориентирани канали за учество, младите најчесто се соочуваат со формални, бирократски и недоволно разбирливи процедури.
Овие наоди јасно го наметнуваат прашањето: како младите да станат активни учесници, а не симболична „иднина“ без реално влијание? Анализата укажува дека без системско воспоставување на структурирани, транспарентни и пристапни канали за младинско учество, европската интеграција ќе остане процес во кој младите се присутни само декларативно.
Вклучувањето на младите не може да се сведува исклучиво на повремени консултации или проектни активности. Потребен е континуиран дијалог, јасни механизми за влијание и реална можност младите да бидат слушнати при креирањето политики поврзани со ЕУ интеграцијата.
Резултатите од истражувањето испраќаат јасна порака: младите сакаат да учествуваат, но системот не им овозможува. Додека речиси половина од нив се чувствуваат целосно исклучени, европската иднина на државата останува без активното учество на оние на кои најмногу им припаѓа.
Оваа јасна поларизација меѓу надежта и разочараноста покажува дека проблемот не е во недостаток на младински капацитет или интерес, туку во отсуството на систем што знае како да го препознае и вклучи тој потенцијал. Доколку европската интеграција продолжи да се води без суштинско учество на младите, постои ризик процесот да се доживува како далечен, бирократски и наметнат, наместо како заеднички проект. Во тој контекст, вклучувањето на младите не е прашање на добра волја, туку демократска нужност и предуслов за одржлива европска иднина на државата.
