Американската вселенска агенција НАСА објави повеќе од 800 гигабајти научни податоци, фотографии, видеоснимки и аудиозаписи собрани за време на мисијата „Артемис II“, во која четиричлен екипаж ја обиколи Месечината. Материјалите се достапни во официјалната јавна архива на НАСА, наречена „Планетарен систем за податоци“, каде што научниците и заинтересираните граѓани можат да ги користат за понатамошни истражувања. Дел од содржините досега не биле достапни за јавноста, а нивното објавување отвора нови можности за проучување на Месечината и планирање на идните вселенски експедиции.

Повеќе од 11.000 фотографии и часови аудиоснимки

Архивата содржи повеќе од 11.000 фотографии со висока резолуција и видеоснимки од Месечината, направени со рачните камери на астронаутите и со камерите поставени на вселенското летало „Орион“. Во неа се вклучени и 8,5 часа аудиозаписи на кои астронаутите ги опишуваат своите набљудувања, како и фотографии и снимки од нивните белешки направени за време на летот. Според НАСА, станува збор за првиот збир податоци од планетарни истражувања што луѓе директно го собрале во вселената по повеќе од половина век.

Членовите на екипажот – астронаутите на НАСА, Рид Вајсман, Виктор Гловер и Кристина Кох, како и астронаутот на Канадската вселенска агенција, Џереми Хансен – поминале обемна подготовка што вклучувала предавања, симулации и теренски обуки. Познавањата од географијата и геологијата на Месечината им помогнале брзо да одлучуваат кои области треба да ги набљудуваат, да забележуваат промени и да разликуваат суптилни нијанси во бојата на нејзината површина. Нивните забелешки и разговори претставуваат дополнителен извор на информации што може да се споредува со податоците собрани во мисиите „Аполо“ и со оние добиени преку роботските истражувања.

Што откри екипажот за Месечината?

На веб-страницата на проектот НАСА веќе објави и првични приказни што комбинираат текст, фотографии, видео и аудиоснимки за некои од најзначајните моменти на мисијата. Меѓу нив се набљудувањата на светлосни блесоци предизвикани од метеорити што удирале во површината на Месечината, а кои екипажот ги забележал додека се наоѓал во нејзината сенка. Објавени се и непосредни описи на боите на лунарниот пејзаж, белешки за впечатоците на астронаутите, серии фотографии од таканаречената темна страна на Месечината, како и материјали од прелетувањето низ затемнување и погледот кон Земјата.

Покрај изворните податоци, агенцијата објави и три технички публикации: прелиминарен извештај за научните резултати, извештај за научните операции и упатство за користење на податоците од „Артемис II“. Документите нудат технички преглед на подготовката и спроведувањето на научниот план за време на мисијата, а на истражувачите им помагаат подобро да го разберат контекстот во кој се собрани податоците.

Податоците ќе помогнат во подготовките за следните мисии

Објавените материјали не се наменети само за документирање на историскиот лет. Научните набљудувања и податоците од „Артемис II“ веќе се користат при обликувањето на плановите за „Артемис III“ и за долгорочните истражувања на Месечината. Со нивна анализа, научниците можат да ги надополнат постојните сознанија за лунарната површина и да ги подобрат методите за набљудување и собирање податоци во идните мисии.

Отворањето на архивата им овозможува и на истражувачите надвор од НАСА да работат со материјалите, да ги споредуваат со претходните мерења и да поставуваат нови научни прашања. На тој начин, набљудувањата на четворицата астронаути стануваат дел од поширока база на знаење за Месечината, достапна за меѓународната научна заедница и за јавноста.