Температурите на површината на морето во екваторијалниот дел на Тихиот Океан веќе ги надминале највисоките вредности забележани во претходните епизоди на Ел Нињо, а климатскиот феномен се очекува да го достигне врвот кон крајот на есента или на почетокот на зимата. Според процените на експертите, силниот Ел Нињо може да придонесе за дополнително затоплување на планетата, а со тоа и за поголем ризик од екстремни временски појави.

Но, додека делови од светот се соочуваат со зголемен ризик од суши, шумски пожари и поплави, во Европа вниманието е насочено кон друго прашање: дали овој климатски феномен може да го наруши поларниот вртлог и да отвори пат за продор на студен воздух во текот на зимата?

Според анализата на „Еуроњуз“, влијанието на Ел Нињо врз европското време е главно посредно и помалку изразено отколку во некои други делови од светот. Феноменот може да ја зголеми веројатноста за нестабилни временски услови кон крајот на годината, но сам по себе не е доволен за да се предвиди каква зима ја очекува Европа.

Што е поларниот вртлог и зошто е важен?

Во текот на зимата, високо во стратосферата, на височина од приближно 10 до 50 километри над Земјата, се формираат силни западни ветрови што кружат околу Арктикот. Овој систем, познат како стратосферски поларен вртлог, го задржува студениот воздух во поларните области.

Кога вртлогот е силен и стабилен, студениот воздух почесто останува концентриран околу Северниот Пол. Но, ако системот ослабне или се наруши, атмосферската циркулација може да се промени, зголемувајќи ја можноста студениот воздух да се придвижи кон појужните делови на Европа.

Еден од процесите што можат да влијаат врз поларниот вртлог е таканареченото ненадејно стратосферско затоплување. При овој феномен, температурата во стратосферата може нагло да порасне, понекогаш и за околу 50 степени Целзиусови во рок од неколку дена.

Таквото затоплување може да ја промени циркулацијата на ветровите во атмосферата и да влијае врз млазната струја – силните воздушни струења на голема височина што имаат важна улога во насочувањето на временските системи. Последиците понекогаш се чувствуваат и на површината, со продолжени студени периоди во одредени региони.

Дали Европа може да се соочи со силен студен бран?

Според британската метеоролошка служба „Мет офис“, ваквите атмосферски нарушувања можат да придонесат за подолготрајно студено и суво време во северните делови на Европа, вклучувајќи ја Скандинавија и Обединетото Кралство. Во исто време, јужна Европа може да има поблаги, поврнежливи и поветровити услови, додека на границата меѓу различните воздушни маси може да се појават студени источни ветрови и снег.

Сепак, ваквото сценарио не е загарантирано. Врз зимските временски услови влијаат повеќе фактори, меѓу кои и состојбата на поларниот вртлог, атмосферската циркулација над Атлантикот и долгорочните климатски промени.

Затоа, иако некои медиумски извештаи веќе предупредуваат на можноста за силен студен бран во Европа, засега нема доволно основа со сигурност да се тврди дека претстојната зима ќе биде екстремно студена. Можните промени во поларниот вртлог се само еден од факторите што метеоролозите ќе ги следат во наредните месеци.

Ел Нињо не е доволен за да се предвиди зимата

Истражувањата покажуваат дека постои врска меѓу Ел Нињо и зимските временски услови во одредени делови од Европа, но таа не е доволно силна за да овозможи сигурна прогноза неколку месеци однапред.

Греам Меџ, портпарол за климатски прашања на британската метеоролошка служба „Мет офис“, за „Еуроњуз“ изјавил дека, иако постои позната поврзаност меѓу Ел Нињо и постудениот крај на зимата во Обединетото Кралство, таквиот исход во никој случај не е загарантиран.

На зимското време влијаат повеќе фактори, а прогнозата зависи од нивното меѓусебно дејство, а не само од еден климатски феномен, посочил Меџ.

Дополнително, истражување на Универзитетот во Њукасл од 2025 година укажува дека согорувањето фосилни горива ги забрзува промените во количината на зимските врнежи во Обединетото Кралство и Европа, и тоа речиси 25 години порано отколку што се очекувало.

Метеоролозите можат со поголема сигурност да предвидуваат конкретни епизоди на ненадејно стратосферско затоплување приближно една недела однапред. Тоа значи дека за пореална слика за претстојната зима ќе бидат потребни дополнителни набљудувања и пократкорочни прогнози.

Засега, силниот Ел Нињо е причина за внимателно следење на глобалните временски обрасци, но не и доказ дека Европа по жешкото лето сигурно ја очекува ледена зима.