Европските лидери се подготвуваат на самитот во четврток да побараат построги санкции против Русија, со што ризикуваат директен судир со американскиот претседател Доналд Трамп. Несогласувањето доаѓа само неколку дена откако Трамп со рускиот претседател Владимир Путин договорил ублажување на ограничувањата за извозот на руски дизел.

Според нацртот на заедничката изјава, лидерите на Европскиот совет планираат да повикаат на воведување дополнителни санкции и мерки насочени кон руските приходи од нафта, објавува „Политико“. Со тоа, владите на земјите членки на Европската Унија практично ја отфрлаат оценката на Трамп дека обезбедил „енергетско примирје“ меѓу Русија и Украина.

Несогласувањето открива сè поголем јаз во стратегиите со кои Вашингтон и европските престолнини се обидуваат да ја натераат Москва да преговара. Додека Трамп сака да ги намали цените на горивата во САД преку зголемување на понудата на руски дизел на светскиот пазар, европските лидери сметаат дека ограничувањето на енергетските приходи на Кремљ останува клучен инструмент за притисок врз Путин да ја прекине војната.

„Русија не е заинтересирана за деескалација, прекин на огнот или мир“, изјави полскиот премиер Доналд Туск во понеделникот на безбедносна конференција во Варшава. Тој најави дека во Брисел ќе побара од европските партнери сериозно да размислат за заострување на санкциите против Москва.

И германскиот канцелар Фридрих Мерц повика на нови ограничувања, посочувајќи дека Русија продолжува да ја напаѓа украинската енергетска инфраструктура и покрај најавата на Трамп за примирје.

„Русија ќе преговара искрено само под притисок“, изјави Мерц, додавајќи дека по нападите врз цивилната енергетска инфраструктура во Украина санкциите мора дополнително да се заострат.

Најголемо проширување на листата со санкции досега

Притисокот врз Москва се засилува откако министрите за надворешни работи на ЕУ во понеделникот одобриле досега најголемо проширување на листата со санкционирани лица и компании, на која биле додадени повеќе од 1.600 имиња. Европската комисија, исто така, подготвува 23-ти пакет секторски санкции.

Висок украински функционер, кој зборувал анонимно поради чувствителноста на преговорите, изјавил дека Киев очекува предлогот за новите мерки да им биде доставен на владите на земјите членки на ЕУ до крајот на годината.

Сличен пристап најавија и Велика Британија и Норвешка, кои исто така сакаат да го зголемат притисокот врз Москва. Норвешкиот министер за одбрана Торе О. Сандвик порача дека санкциите треба да ја ограничат способноста на Русија да ја финансира војната и дека мора да се затворат празнините во постојните ограничувања.

Трамп под притисок поради цените на горивата

Според проценките на повеќе европски дипломати, кои ги пренесува „Политико“, ненадејниот пресврт на Трамп кон ублажување на ограничувањата може да биде мотивиран пред сè од внатрешнополитички причини, во пресрет на изборите за американскиот Конгрес следниот месец. Еден висок функционер потврдил дека ваквата проценка е распространета меѓу претставниците на ЕУ.

Трамп се соочува со притисок поради растот на цените на горивата, кои нагло се зголемиле по почетокот на војната меѓу САД и Израел против Иран. За време на кампањата во 2024 година, тој вети дека цената на бензинот ќе падне под два долара за галон, но американските потрошувачи сега се соочуваат со цени двојно повисоки од ветеното ниво. Тоа може да ги загрози шансите на републиканците да ја задржат контролата врз Конгресот.

Договорот со Путин предвидува во наредните месеци на светскиот пазар да бидат пласирани дополнителни 4,8 милиони тони руски дизел, што би требало да го намали притисокот врз залихите и цените.

Европските и украинските функционери, сепак, се сомневаат дека оваа количина ќе има значително влијание врз цените во САД. Според нивните проценки, дополнителните количества покриваат само околу десет дена од американската побарувачка, додека договорот може да ги поткопа напорите Русија да остане без дел од средствата со кои ја финансира инвазијата врз Украина.

„Факт е дека дополнителното гориво ќе има минимално влијание врз цените во САД“, изјавил висок функционер на ЕУ. Друг претставник оценил дека договорот е поврзан со изборните калкулации во Вашингтон.

Европските претставници се сомневаат и дека Путин воопшто има намера да го почитува најавеното енергетско примирје. Според нив, Русија продолжила да ја напаѓа украинската енергетска мрежа и по објавувањето на договорот, додека Киев тврди дека не бил консултиран за него.

Повеќето европски функционери засега избегнуваат јавно да го критикуваат Трамп. Еден дипломат оценил дека ЕУ и Украина треба да го задржат досегашниот курс во наредните недели, кога би можеле да станат појасни долгорочните намери на американската администрација кон Киев. Тој додал дека Трамп би можел повторно да ја промени позицијата доколку Путин не го испорача ветениот дизел.

Европа бара Вашингтон доследно да ги спроведува санкциите

Спорот повторно ги актуелизира европските барања САД подоследно да ги спроведуваат сопствените санкции против Москва. Туск повика на заедничко дејствување на Европа и САД, со цел Русија да добие јасен сигнал дека двете страни се подготвени да воведат построги мерки.

И шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, побара Вашингтон да го усогласи својот пристап со Брисел. Таа потсети на опсежниот закон за санкции против Русија, за кој се залагаше покојниот републикански сенатор Линдзи Греам. Трамп го потпишал законот минатиот месец, но тој сè уште не е целосно спроведен.

Законот ѝ дава на американската администрација дополнителни инструменти за ограничување на руската трговија со енергенси и за санкционирање на оние што ѝ помагаат на Москва во војната. Европските претставници сакаат Вашингтон да ги искористи овие можности, наместо да ги ублажува ограничувањата за рускиот извоз.

За построго спроведување на санкциите се залагаат и дел од републиканците. „Мислам дека треба да почнеме да го спроведуваме законот за санкции против Русија“, изјави републиканскиот конгресмен Ден Креншо на конференцијата во Варшава.

Спорот отвора прашања за европската зависност од САД

Несогласувањето меѓу Вашингтон и европските престолнини отвора и пошироки прашања за зависноста на Европа од американската воена поддршка. Дополнителна загриженост предизвикаа извештаите дека американски функционери се заканиле дека би можеле да го ограничат пристапот до американско оружје доколку Киев не престане да ги напаѓа руските рафинерии за нафта.

Функционер на НАТО изјавил дека засега нема индикации оти Вашингтон ги спроведува овие закани, бидејќи прекинот на продажбата би им наштетил и на американските производители на оружје.

Тој ја посочил иницијативата ПУРЛ (PURL), преку која европските сојузници ја финансираат набавката на американско оружје за Украина, оценувајќи дека таа претставува добра можност и за американската индустрија.

Европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус не ги коментирал директно извештаите, но нагласил дека Европа мора итно да преземе поголема одговорност за сопствената одбрана, во услови кога Вашингтон го намалува своето воено присуство на континентот.

Клучниот тест за европското единство ќе биде самитот во четврток, на кој лидерите на ЕУ ќе се обидат да го задржат притисокот врз Москва, додека нивниот најмоќен сојузник се движи во спротивна насока.