Седиштето на саудискиот нафтен гигант „Сауди Арамко“ во Дахран, на истокот на Саудиска Арабија, било погодено во ракетен напад за кој се обвинуваат јеменските Хути. Во една од деловните згради избувнал пожар, кој брзо бил ставен под контрола, а според официјалните информации нема загинати или повредени.

Нападот се случил во вторникот вечерта, на 13 октомври, а саудиското Министерство за енергетика го потврдило на 14 октомври. Според извор на Ројтерс запознаен со настанот, балистичка ракета го погодила комплексот на компанијата, при што биле оштетени трите најгорни ката на една деловна зграда. Други извори потврдиле дека во објектот избувнал пожар и дека во близина се слушнале силни експлозии.

На вработените им било наложено во средата да работат од дома. Во комплексот се наоѓа и голем оперативен центар од кој се следи мрежата на нафтени бушотини, нафтоводи, рафинерии и извозни терминали на компанијата.

Засега нема потврда дека нападот предизвикал прекин на производството или извозот на нафта, ниту е објавена детална процена на материјалната штета.

„Сауди Арамко“ – енергетски гигант вреден 1,66 билиони долари

„Сауди Арамко“ е една од најголемите нафтени компании во светот и има клучна улога во економијата на Саудиска Арабија, како и во глобалното снабдување со енергенси. Компанијата е под контрола на саудиската држава и управува со огромни резерви на сурова нафта, гасни и нафтени полиња, рафинерии, нафтоводи и извозни терминали.

Нејзината историја започнува во 1933 година, кога Саудиска Арабија склучила договор со американската компанија „Стандард оил оф Калифорнија“ за истражување на нафта. Во текот на следните децении, компанијата прераснала во еден од највлијателните енергетски производители во светот.

Во декември 2019 година, по излегувањето на берзата, нејзината пазарна вредност достигнала околу два билиони долари, со што привремено ги надминала технолошките гиганти „Епл“ и „Мајкрософт“. Според податоците на платформата „Компании маркет кеп“ за октомври 2026 година, нејзината пазарна капитализација изнесува приближно 1,66 билиони долари, односно 1.660 милијарди долари.

Поради големината и значењето на компанијата, секој посериозен напад врз нејзината инфраструктура отвора прашања за стабилноста на светскиот нафтен пазар, особено во период на зголемени геополитички тензии.

По смртоносните напади врз аеродромот во Ријад

Нападот врз „Сауди Арамко“ следува по серијата ракетни удари врз меѓународниот аеродром „Крал Калид“ во Ријад, кој во текот на изминатата недела бил цел на четири напади.

На 10 октомври, балистичка ракета го погодила аеродромот, при што загинале 13 лица, а повеќе од 300 биле повредени, според информациите наведени во извештајот. Меѓу загинатите имало државјани на Саудиска Арабија, Бангладеш, САД, Јордан, Палестина, Сирија, Судан, Египет и Индија.

Следниот ден, на 11 октомври, нов проектил го погодил терминалот 4 на истиот аеродром и предизвикал пожар. Во тој напад загинало едно лице, а 11 биле повредени. И претходните напади во текот на неделата предизвикале човечки жртви, а во еден од нив бил сериозно оштетен саудиски патнички авион паркиран на аеродромската платформа.

Нападите довеле до затворање на аеродромот, нарушување на воздушниот сообраќај и откажување на бројни летови. Хутите ја презеле одговорноста за нападот од 10 октомври, а нивниот портпарол Јахја Сари соопштил дека биле цел и аеродромот во Дамам, како и две постројки на „Сауди Арамко“. Саудиските власти тогаш не ги потврдиле веднаш сите тврдења на Хутите.

Нови ракетни напади врз Ријад, повредени и деца

Паралелно со нападот врз нафтената компанија, саудиската противвоздушна одбрана се соочила со нови ракетни напади врз главниот град Ријад. Според саудиската државна новинска агенција Си-Пи-Еј, остатоци од две пресретнати ракети паднале врз станбени населби, при што биле повредени четири лица, меѓу кои и едно дете. Оштетени биле 15 куќи.

Саудиските сили соопштиле дека пресретнале и повеќе ракети и беспилотни летала насочени кон други делови на земјата. Нападите следуваат по предупредувањата на Хутите дека саудиските нафтени постројки ќе бидат цели на нивните воени операции.

Портпаролот на Хутите, Јахја Сари, претходно ги повикал вработените и цивилите да се оддалечат од саудиските нафтени постројки, наведувајќи дека групата ги смета за „легитимни цели“. Меѓу потенцијалните цели ги посочил седиштето на „Сауди Арамко“ во Дахран и рафинерија во Ријад.

Тој предупредил и дека секој нов напад врз јеменскиот главен град Сана ќе предизвика „остра и болна“ одмазда во Саудиска Арабија.

Саудиските воздушни напади врз Јемен ја продлабочуваат ескалацијата

Пред предупредувањата на Хутите, коалицијата што ја поддржува меѓународно признатата влада на Јемен ги повикала цивилите да се евакуираат од областите околу нафтените постројки во Сана, која е под контрола на Хутите.

Потоа, саудиската коалиција извршила воздушни напади врз енергетска инфраструктура во областите на Јемен контролирани од оваа група. Меѓу целите биле објекти во Сана и нафтена инфраструктура во пристаништето Рас Иса, во провинцијата Ходеида, на брегот на Црвеното Море.

Медиумите поврзани со Хутите објавиле дека била погодена постројка на компанијата „Јемен петролеум компани“ во областа Ал Сабах, на периферијата на Сана. Коалицијата соопштила дека целта на нападите била слабеење на воените способности на Хутите, обвинувајќи ги дека користат цивилни и енергетски објекти за поддршка на ракетни напади и операции со беспилотни летала.

Нафтената компанија под контрола на Хутите, пак, соопштила дека погодените складишта биле празни и дека нападите нема да влијаат врз резервите на гориво или снабдувањето на населението.

Во опасност и важните поморски правци

Ескалацијата е поврзана и со борбите за контрола на областите околу Црвеното Море, особено во близина на теснецот Баб ел Мандеб. Овој стратешки поморски премин го поврзува Црвеното Море со Аденскиот Залив и е важен за меѓународната трговија и транспортот на енергенси.

По почетокот на поширокиот конфликт меѓу САД, Израел и Иран кон крајот на февруари, како и затворањето на Ормускиот Теснец, значењето на алтернативните поморски правци дополнително порасна.

Саудиска Арабија ги обновила воените операции во Јемен со цел да ја поддржи меѓународно признатата влада и да ги потисне Хутите од областите во близина на Баб ел М