Климатските промени сè повеќе се препознаваат како закана за здравјето на мозокот. Повисоките температури, нарушениот сон, загадувањето на воздухот и ширењето на заразни болести можат да ги влошат постојните невролошки состојби и да го зголемат ризикот од развој на нови заболувања.

Невролошките нарушувања, од мигрена до деменција и Паркинсонова болест, погодуваат приближно еден од тројца луѓе во текот на животот, според процените што ги наведува неврологот Улф Калвајт, копретседавач на работната група за влијанието на животната средина при Европската академија за неврологија. Во комбинација со менталните нарушувања, овие состојби во 2019 година предизвикале проценет глобален економски товар од 1,5 билиони евра.

„Речиси секој е на некој начин засегнат или познава некого што има невролошко нарушување“, изјави Калвајт за „Јуроњуз хелт“ на маргините на Европскиот здравствен форум во Гаштајн.

Според него, последиците не се неизбежни. Со политики што ќе ја намалат изложеноста на екстремна топлина и загадување и ќе ги подобрат условите за живот, може да се ограничи дел од ризиците.

Топлината го оптоварува мозокот

Една од најјасните поврзаности е меѓу високите температури и мозочниот удар. Според Калвајт, бројот на случаи на мозочен удар расте кога температурите надминуваат 30 степени Целзиусови.

Тој предупредува дека мозочните удари поврзани со топлината, за кои наведува дека во моментов сочинуваат околу еден отсто од сите случаи, би можеле да достигнат меѓу пет и осум отсто во следните 20 до 30 години.

Високите температури влијаат врз мозокот и индиректно, преку нарушувањето на сонот. За време на таканаречените тропски ноќи, кога температурата не паѓа под 20 степени, телото потешко се разладува, што може да го наруши длабокиот сон и да го спречи целосното ноќно закрепнување.

Writing

Климатските промени му се закануваат и на мозокот: Топлотните бранови го зголемуваат ризикот од мозочен удар и деменција

Растот на температурите, загадениот воздух и ширењето на заразни болести можат дополнително да го зголемат товарот од невролошки заболувања. Најзагрозени се постарите лица, децата, бремените жени и луѓето што живеат во сиромашни населби, предупредуваат невролозите.

Климатските промени сè повеќе се препознаваат како закана за здравјето на мозокот. Повисоките температури, нарушениот сон, загадувањето на воздухот и ширењето на заразни болести можат да ги влошат постојните невролошки состојби и да го зголемат ризикот од развој на нови заболувања.

Невролошките нарушувања, од мигрена до деменција и Паркинсонова болест, погодуваат приближно еден од тројца луѓе во текот на животот, според процените што ги наведува неврологот Улф Калвајт, копретседавач на работната група за влијанието на животната средина при Европската академија за неврологија. Во комбинација со менталните нарушувања, овие состојби во 2019 година предизвикале проценет глобален економски товар од 1,5 билиони евра.

„Речиси секој е на некој начин засегнат или познава некого што има невролошко нарушување“, изјави Калвајт за „Јуроњуз хелт“ на маргините на Европскиот здравствен форум во Гаштајн.

Според него, последиците не се неизбежни. Со политики што ќе ја намалат изложеноста на екстремна топлина и загадување и ќе ги подобрат условите за живот, може да се ограничи дел од ризиците.

Топлината го оптоварува мозокот

Една од најјасните поврзаности е меѓу високите температури и мозочниот удар. Според Калвајт, бројот на случаи на мозочен удар расте кога температурите надминуваат 30 степени Целзиусови.

Тој предупредува дека мозочните удари поврзани со топлината, за кои наведува дека во моментов сочинуваат околу еден отсто од сите случаи, би можеле да достигнат меѓу пет и осум отсто во следните 20 до 30 години.

Високите температури влијаат врз мозокот и индиректно, преку нарушувањето на сонот. За време на таканаречените тропски ноќи, кога температурата не паѓа под 20 степени, телото потешко се разладува, што може да го наруши длабокиот сон и да го спречи целосното ноќно закрепнување.

„Секој што го доживеа минатото лето знае дека сонот е полош во вакви топли ноќи“, вели Калвајт.

Проблемот не е само во неколку непроспиени ноќи. Според неврологот, долготрајното нарушување на сонот може да биде поврзано со значително поголем ризик од мозочен удар и деменција. Затоа, заштитата на сонот за време на топлотните бранови станува важен дел од грижата за здравјето.

Климатските промени го шират и ризикот од инфекции

Повисоките температури влијаат и врз географското ширење на одредени заразни болести што ги пренесуваат крлежи и комарци. Некои од овие инфекции можат да го зафатат нервниот систем и да предизвикаат сериозни невролошки компликации.

Таков пример е лајмската борелиоза, инфекција што се пренесува преку заразени крлежи и може да предизвика невролошки проблеми.

Маларијата, пак, се споменува како една од болестите чијашто распространетост во Европа може да се промени во иднина поради климатските услови. Калвајт предупредува дека јужните делови на Европа би можеле да се соочат со поголем ризик во следните пет до десет години.

Тоа не значи дека ширењето на болестите е сигурно или дека сите региони ќе бидат погодени на ист начин. Ризикот зависи од повеќе фактори, вклучително и условите за опстанок и размножување на преносителите, како и од здравствените и превентивните мерки.

Кои луѓе се најранливи?

Последиците од климатските промени не се распределени подеднакво. Децата, бремените жени, постарите лица и луѓето со претходни здравствени проблеми се особено чувствителни на екстремната топлина и другите штетни влијанија од животната средина.

Ризикот е уште поголем за луѓето што живеат во сиромашни населби или немаат пристап до соодветно домување и ладење. Истражувања покажуваат дека социоекономскиот недостиг е поврзан со понеповолни показатели за здравјето на мозокот, меѓу кои помал вкупен волумен на мозокот и повеќе знаци на оштетување на крвните садови.

„Ако е топло, а не можете да си дозволите клима-уред, тогаш сте повеќе изложени на влијанието на топлината“, вели Калвајт.

Врз здравјето влијаат и пристапот до здрава храна, условите во домот и околината во која живеат луѓето. Во градовите, бучавата, загадувањето и стресните услови дополнително можат да ја нарушат благосостојбата.

Зелените површини, од друга страна, можат да имаат заштитна улога. Според Калвајт, еден час престој во шума неделно е поврзан со три отсто помал ризик од мозочен удар и четири отсто помал ризик од деменција. Овие бројки треба да се разберат како наоди што ги наведува експертот, а не како гаранција дека престојот во природа сам по себе ќе ги спречи заболувањата.

Не е доволно секој да се грижи само за себе

Калвајт советува луѓето да поминуваат повеќе време во зелена средина и да го штитат сонот од светлина, бучава и други нарушувања. Но, индивидуалните навики се само еден дел од решението.

Важна улога имаат и јавните политики што можат да обезбедат почист воздух, помалку изложеност на токсични материи, поладни домови и потивки населби. Без такви мерки, луѓето со помалку финансиски средства ќе останат најизложени на последиците од климатските промени.

Потребно е да се преиспита и начинот на кој се проектираат и градат зградите. Калвајт смета дека архитектурата треба подобро да одговори на сè повисоките температури, бидејќи многу објекти се проектирани така што сончевата светлина силно продира во нив, што може дополнително да го загрее внатрешниот простор.

Климатските промени, значи, не се само прашање на жешки лета и екстремни временски појави. Тие можат да влијаат врз спиењето, крвните садови, изложеноста на инфекции и долгорочното здравје на мозокот, а справувањето со ризиците бара и лична грижа и системски промени.