Светската економија продолжува да расте, но нејзината способност да ги издржува последователните кризи почнува да се исцрпува. Тоа е предупредувањето на директорката на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева, упатено на годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Бангкок.
Во центарот на загриженоста се три притисоци што се надоврзуваат: високите цени на енергијата, големиот јавен долг и зависноста на дел од економскиот раст од инвестицискиот бум во вештачката интелигенција.
Скапата енергија ја поттикнува инфлацијата, а повисоките камати го поскапуваат задолжувањето. Истовремено, државите со веќе оптоварени буџети имаат помал простор да одговорат на следната криза. Георгиева уште во обраќањето пред годишните состаноци предупреди дека владите мора да го зајакнат управувањето со долгот и да создадат финансиски резерви за идни потреси.
Последиците најтешко ги чувствуваат посиромашните земји. Повисоките трошоци за отплата и намалената меѓународна помош ги принудуваат да избираат меѓу исполнување на должничките обврски и поддршка за најранливите граѓани. Георгиева ги повика и богатите држави итно да го ограничат растот на долгот, нагласувајќи дека економскиот раст сам по себе нема доволно брзо да ги реши нивните буџетски проблеми.
Најновата прогноза на ММФ предвидува глобален економски раст од 3,1 отсто во 2026 година, малку над јулската процена од 3 отсто. Инвестициите во инфраструктура за вештачка интелигенција засега помагаат да се ублажи ударот од поскапата нафта и војната на Блискиот Исток.
Но токму тука се појавува и дополнителен ризик. Ако вложувањата во вештачка интелигенција не ги донесат очекуваните добивки и подобрувања на продуктивноста, може да следуваат пад на вредноста на акциите, намалување на инвестициите и послаба побарувачка. ММФ предупредува и на сајберризиците поврзани со оваа технологија.
Препораката до владите е да подготват веродостојни планови за намалување на буџетските дефицити, со заштита на најранливите и зачувување на инвестициите што го поддржуваат идниот раст. Централните банки, пак, треба да останат внимателни кон инфлацијата. Според Георгиева, досегашната издржливост на економијата не е причина за одложување на неопходните мерки.
