Телевизиските серии во првите две и пол децении на 21 век значително ја променија популарната култура, начинот на раскажување приказни и навиките на публиката. Од мрачни криминалистички драми и семејни саги до комедии што станаа дел од интернет-културата, изборот денес е поголем од кога било.

Токму затоа, американскиот весник „Њујорк тајмс“ состави листа на 100 најдобри серии на 21 век, во која не одлучувале само критичарите или гледачите. Во анкетата учествувале 516 актери, сценаристи, продуценти, автори на серии и други професионалци од телевизиската индустрија, кои можеле да предложат до десет омилени наслови.

Изборот не бил ограничен на одреден жанр или земја. Во предвид доаѓале играни и анимирани серии, документарни програми, реални формати и други телевизиски содржини со повеќе епизоди, премиерно прикажани од 1 јануари 2000 година наваму. Поради тоа, „Сопранови“, и покрај огромното влијание врз современата телевизија, не се најдоа на листата бидејќи почнаа да се емитуваат во 1999 година.

Еве кои десет серии се најдоа на врвот на изборот.

1. „Брејкинг бед“ (2008–2013)

<PRIVATE_PERSON>ото место ѝ припадна на „Брејкинг бед“, криминалистичката драма за Волтер Вајт, професор по хемија кој по сознанието дека има рак почнува да произведува метамфетамин заедно со својот поранешен ученик Џеси Пинкман. Она што првично изгледа како очајнички обид да обезбеди финансиска сигурност за семејството постепено се претвора во приказна за амбицијата, моќта и моралното пропаѓање.

Серијата внимателно ја следи трансформацијата на главниот лик – од човек кој верува дека нема друг избор до сè понемилосрден криминалец. Брајан Кренстон и Арон Пол им дадоа силна емоционална димензија на приказната, а внимателно изградената напнатост направи речиси секоја одлука да изгледа како чекор од кој нема враќање.

Иако заврши во 2013 година, влијанието на серијата продолжи да живее и преку нејзиниот спиноф „Подобро јави му се на Саул“, кој исто така се најде на листата. Првото место во изборот на „Њујорк тајмс“ потврдува дека приказната и повеќе од една деценија подоцна останува значајна за телевизиската култура.

2. „Жицата“ (2002–2008)

„Жицата“ го прикажува криминалот во Балтимор многу пошироко од полициските истраги и трговијата со дрога. Приказната навлегува во училиштата, политиката, синдикатите, медиумите и институциите што го обликуваат животот во градот.

Наместо едноставна поделба на добри и лоши ликови, серијата прикажува систем во кој луѓето често се обидуваат да постапат правилно, но се соочуваат со бирократија, корупција и сопствени интереси. Секоја сезона осветлува различен дел од општеството, создавајќи широка слика за град во кој личните судбини се неразделно поврзани со институционалните проблеми.

Токму реалистичниот приказ на урбаниот живот ја прави „Жицата“ препознатлива. Криминалот не е претставен само како приказна за поединечни престапници, туку и како последица на условите што дозволуваат истите проблеми постојано да се повторуваат.

3. „Мед мен“ (2007–2015)

Сместена во светот на њујоршкото рекламирање во шеесеттите години на минатиот век, „Мед мен“ го следи Дон Дрејпер, талентиран креативец чиј професионален успех ги прикрива личните несигурности, тајните и сложените односи.

Иако дејството се одвива во минатото, серијата обработува теми што остануваат актуелни: идентитетот, амбицијата, родовите улоги, класните разлики и цената на успехот. Канцелариите на рекламните агенции стануваат простор во кој се гледа како се менува американското општество, но и колку бавно исчезнуваат старите предрасуди.

„Мед мен“ е позната и по внимателната реконструкција на епохата, од костимите и ентериерите до говорот и однесувањето на ликовите. Зад елегантната естетика, сепак, се крие приказна за луѓе што им продаваат соништа на другите, додека самите не се сигурни што сакаат од животот.

4. „Сукцесија“ (2018–2023)

Семејната драма „Сукцесија“ го следи семејството Рој, сопственици на огромна медиумска империја, чии членови водат немилосрдна борба за контрола врз компанијата и наклонетоста на остарениот патријарх Логан Рој.

На прв поглед, ова е приказна за богатството и моќта, но во нејзиното средиште се семејните односи, ривалството и потребата за признание. Децата на влијателниот бизнисмен имаат привилегии за кои повеќето луѓе можат само да сонуваат, но истовремено се заробени во однос со татко кој љубовта често ја заменува со контрола и манипулација.

Серијата ги спојува семејната драма, сатиричниот приказ на деловните елити и црниот хумор. Во нејзиниот свет големите деловни одлуки често се водени од личната суета исто колку и од деловните интереси.

5. „Флибег“ (2016–2019)

Петтото место ѝ припадна на британската серија „Флибег“, создадена од Фиби Волер-Бриџ, која ја игра и главната улога. Нејзината хероина е млада жена од Лондон која се обидува да се справи со загубата, семејните проблеми, неуспешните љубовни врски и сопственото самоуништувачко однесување.

Еден од најпрепознатливите елементи е начинот на кој главниот лик директно ѝ се обраќа на публиката, споделувајќи мисли и коментари што не им ги кажува на другите ликови. Така се создава чувство на блискост, но истовремено се открива и разликата меѓу сликата што човек ја претставува пред другите и она што навистина се случува во него.

Иако серијата е исполнета со хумор и непријатно искрени забелешки, под нив се крие приказна за осаменоста, вината и тешкотијата да се прифатат сопствените чувства. „Флибег“ покажува дека и кратка телевизиска форма може да остави силен впечаток без непотребно продолжување на приказната.

6. „Игра на тронови“ (2011–2019)

Шестото место го зазеде „Игра на тронови“, фантастичната серија заснована врз книжевниот циклус на Џорџ Р. Р. Мартин. Дејството се одвива во измислен свет во кој благородничките семејства се борат за власт, додека на северот се појавува закана што го доведува во прашање опстанокот на човештвото.

Серијата стана глобален феномен благодарение на сложената мрежа на ликови, политичките интриги, неочекуваните пресврти и продукцијата што го направи фантастичниот свет уверлив. Таа покажа дека телевизиските продукции можат да достигнат размери на големи филмски спектакли, а притоа да остават простор за подолго и посложено раскажување.

Нејзиното место на листата го одразува и влијанието на големите серии во ерата на заедничкото гледање и масовното коментирање на интернет. Иако финалето предизвика поделени реакции, влијанието на „Игра на тронови“ врз популарната култура останува значајно.

7. „Вип“ (2012–2019)

Политичката сатира „Вип“ ја следи Селина Мајер, американска потпретседателка која се обидува да ги оствари своите политички амбиции додека се соочува со неспособни соработници, бирократски пречки и сопствената потреба за моќ.

Наместо големи историски одлуки и сериозни политички дебати, серијата се фокусира на суетата, ситните пресметки, паничните реакции и борбата за позиција. Хуморот произлегува од разликата меѓу јавната претстава за политиката како одговорна служба и начинот на кој политичките актери често функционираат зад затворени врати.

„Вип“ стана препознатлива по брзите дијалози, острите навреди и ликовите чии амбиции редовно ги надминуваат нивните способности. Серијата покажува како политичката сатира може да ги разобличи институциите и луѓето што управуваат со нив.

8. „30 Рок“ (2006–2013)

Комедијата „30 Рок“ е сместена зад сцената на телевизиска хумористична емисија. Тина Феј ја игра Лиз Лемон, главната сценаристка која се обидува да ја одржи програмата на нозе додека се справува со непредвидливите ѕвезди, раководителите на телевизиската мрежа и сопствениот приватен живот.

Серијата го користи светот на телевизијата за да се пошегува со забавната индустрија, корпоративната култура, славните личности и апсурдите на секојдневната работа. Нејзиниот хумор се потпира на брзи шеги, необични споредни ликови и ситуации што стануваат сè побесмислени колку посериозно ги сфаќаат нивните учесници.

„30 Рок“ ја прикажува телевизијата однатре – како систем во кој креативните идеи постојано се судираат со комерцијалните интереси и барањата на раководството.

9. „Керб јор ентузијазам“ (2000–2024)

Во серијата „Керб јор ентузијазам“, Лари Дејвид игра измислена верзија на самиот себе. Наместо класична приказна со јасно поставен заплет, серијата се потпира на секојдневни непријатности кои, поради однесувањето на главниот лик, прераснуваат во големи општествени недоразбирања.

Незгодните разговори, недоразбирањата околу бонтонот, неискажаните правила и ситните навреди стануваат причина за долги и апсурдни конфликти. Ликот на Дејвид упорно одбива да се приспособи на очекувањата на околината, дури и кога е очигледно дека со малку тактичност би си заштедил многу проблеми.

Серијата е позната по импровизираниот дијалог и хуморот што произлегува од општествената непријатност. Нејзината долготрајност покажува дека секојдневните ситуации можат да бидат неисцрпен извор на комедија.

10. „Атланта“ (2016–2022)

Првите десет ги заокружува „Атланта“, серијата на Доналд Гловер за двајца братучеди кои се обидуваат да се пробијат на музичката сцена во Атланта. Ерн сака да му помогне на својот братучед Алфред, рапер познат како Пејпер Бој, додека двајцата се соочуваат со финансиски проблеми, расизам, славата и непредвидливите околности.

„Атланта“ тешко се вклопува во една жанровска категорија. Некои епизоди функционираат како реалистична драма за животот на младите луѓе, додека други се претвораат во надреална сатира или приказни што намерно ги изневеруваат очекувањата на публиката. Токму оваа непредвидливост стана нејзин заштитен знак.

Серијата ги истражува расата, класата, музиката и секојдневието во САД, без да нуди едноставни одговори. Наместо тоа, создава свет во кој реалното и апсурдното се преплетуваат, поради што „Атланта“ се издвојува како еден од примерите за експериментирање со телевизиското раскажување во 21 век.