Што е потешко: да стигнеш до големата сцена или да докажеш дека припаѓаш таму? За оперскиот пејач Дарко Тодоровски, одговорот е јасен, вистинскиот предизвик започнува откако ќе стигнеш до целта. Трудот, работата и талентот се неопходни за да се направи првиот чекор, но постојаното докажување, напредувањето и зачувувањето на сопствениот уметнички израз се предизвик што трае целата кариера.

Во разговорот за Трн, поддржан од винаријатра „Душа“ Тодоровски зборува за искуствата што го изградиле како уметник, за музичките традиции што го обликувале и за патот од Скопје до сцените надвор од Македонија. Неговата приказна не е само приказна за операта, туку и за истрајноста, љубопитноста и потребата уметникот постојано да ги проширува сопствените хоризонти.

Два вокални света во еден уметнички идентитет

Дарко Тодоровски се движи меѓу два различни вокални света – бас-баритонот и контратенорот. Иако на прв поглед станува збор за сосема различни гласовни можности, за него тие се дел од истиот музички идентитет. Бас-баритонот му овозможува да ја истакне богатата боја на гласот и сценската енергија, додека контратенорот му отвора нов спектар на звуци и изразни можности.

Токму таа различност му овозможува да истражува различни музички пристапи и да не се ограничува на една форма на интерпретација. За него, музиката не завршува со оперското пеење. Пијаното е дел од неговиот живот уште од најрана возраст, македонската песна е потсетник на неговите корени, џез-класиците му отвораат поинаков однос со публиката, а руската романса му дава простор за интимност и поинаква емоционална длабочина во изразот.

Што му даде Москва, а што Скопје?

Скопје му ја дало љубовта кон музиката и теоретската основа врз која продолжил да го гради својот професионален пат. Москва, пак, му донела поинаква дисциплина, поинаков однос кон вокалната техника и можност подлабоко да го запознае рускиот романс – жанр во кој особено важни се интимноста, нијансите и емоционалната прецизност.

Една од пресвртниците што ги издвојува е учеството на натпреварот во пеење руска романса во Москва, односно Романсијадата. Тоа искуство му покажало дека најважните професионални и лични пресврти не мора секогаш да се случат на најголемата сцена. Понекогаш, токму средбата со поинаква музичка култура или со нов начин на размислување за сопствениот глас може да остави најдлабока трага врз еден уметник.

Настапувањето во различни земји, според него, подразбира и разбирање на традициите и односот на секоја публика кон музиката. Уметникот треба да биде подготвен да се приспособи на контекстот во кој настапува, но тоа не значи да се откаже од сопствениот идентитет. Каде и да настапува, Тодоровски ги носи со себе корените на Македонија и чувството за припадност кон средината од која потекнува.

Зошто операта сè уште ѝ е потребна на Ген З?

Операта често се доживува како уметност од друго време, далечна од навиките и интересите на помладите генерации. Но Тодоровски смета дека таквата претстава не ја зема предвид суштината на приказните што операта ги раскажува. Љубовта, страста, љубомората, моќта и човечките конфликти се теми што не исчезнуваат со времето, туку добиваат нови значења во секоја генерација.

Токму во тоа ја гледа нејзината актуелност: формата можеби е класична, но емоциите и дилемите што ги отвора се универзални. За операта да комуницира со младата публика, важно е да не се претставува како нешто недостижно или резервирано за тесен круг познавачи, туку како уметност што и денес може да предизвика силна реакција, да постави прашања и да поттикне препознавање.

Кога станува збор за улога што би сакал да ја толкува, Тодоровски го издвојува Дон Џовани, од истоимената опера на Волфганг Амадеус Моцарт. А кога размислува за сцената на која би сакал да настапи, ја посочува арената во Верона, привлечен од нејзината историја и традиција.

Есен со настапи во Македонија

По сезоната исполнета со настапи надвор од земјата, оваа есен Тодоровски повторно се враќа пред македонската публика. Меѓу најавените настапи е концертот на 14 октомври во Македонската филхармонија, во рамките на Романсијадата. Потоа следуваат настапи во рамките на турнејата на пијанистката Адријана Арлен, која опфаќа пет градови во Македонија, меѓу нив и Скопје.

Најавен е и уште еден концерт посветен на Дмитриј Шостакович, повторно во Македонската филхармонија. Тодоровски очекува дека во текот на сезоната ќе има и дополнителни можности за настапи пред домашната публика.

Неговиот професионален пат покажува дека уметничкиот идентитет не мора да биде ограничен на една сцена, еден жанр или еден вокален регистар. Напротив, токму истражувањето на различните музички светови, без заборавање на сопствените корени, може да биде она што го прави гласот препознатлив. А големата сцена, како што вели Тодоровски, не е крајната цел – туку место на кое одново и одново треба да се докажуваш.