Но Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека оваа отпорност има граници, а државите располагаат со сè помал простор да ги заштитат економиите од нов голем шок.
Меѓународниот монетарен фонд во најновите октомвриски прогнози очекува глобалната економија да порасне за 3,1 процент во 2026 година и за 3,4 проценти во 2027 година.
Иако прогнозата за годинава е малку подобра од претходната, економските ризици остануваат сериозни.
Високите цени на енергијата, воените конфликти, јавните долгови и скапото финансирање создаваат услови во кои дури и релативно мал нов економски потрес може да има поголеми последици.
Во извештајот објавен на 13 октомври, ММФ предупредува дека глобалната економија може наскоро да ги достигне границите на својата отпорност.
Државите имаат сè помалку пари за спасување на економиите
За време на претходните кризи, многу влади интервенираа со директна финансиска помош, субвенции за енергија, поддршка за компаниите и мерки за зачувување на работните места.
Но овие интервенции во голем дел беа финансирани со дополнително задолжување.
Денес ситуацијата е посложена. Каматните стапки се повисоки отколку во периодот на евтините кредити, а сервисирањето на јавниот долг зема сè поголем дел од државните буџети.
Тоа значи дека секое ново задолжување не носи само дополнителни средства за тековните потреби, туку и долгорочни обврски за плаќање камати.
ММФ предупредува и на намалените стратешки енергетски резерви, што дополнително ја ограничува можноста за интервенција при нови нарушувања на снабдувањето.
Што значи ова за Македонија?
Македонија е мала и отворена економија, силно поврзана со европските пазари. Затоа глобалните економски потреси можат брзо да се пренесат врз домашните компании и граѓани.
Поскапата енергија ги зголемува производствените трошоци, послабиот раст во Европската Унија може да го намали извозот, а повисоките камати го поскапуваат финансирањето на јавниот долг.
Особено важно е прашањето на буџетските приоритети.
Доколку поголем дел од јавните приходи се насочува кон отплата на долгови и камати, се намалува просторот за инвестирање во инфраструктура, образование, здравство и поддршка на продуктивните компании.
Македонија дополнително се соочува со предизвикот да обезбеди доволно средства за економски развој, а истовремено да ја задржи контролата врз задолжувањето.
Затоа оценката за стабилноста на јавните финансии не треба да се сведува само на тоа дали задолжувањето е во законските и буџетските рамки. Важно е и за што се користат позајмените средства и дали создаваат идни приходи.
Задолжувањето за инвестиции што ја зголемуваат продуктивноста има поинакви економски ефекти од задолжувањето што претежно служи за покривање тековни расходи.
Предупредувањето на ММФ е дека следната економска криза може да ги затекне државите со помалку средства за реакција. За Македонија, тоа е причина финансиската дисциплина и квалитетот на јавните инвестиции да станат поважни од краткорочните буџетски решенија.
