Редовното миење раце со сапун и вода останува најефикасната и најевтината превенција против ширењето заразни болести, порачуваат светските здравствени институции по повод 15 октомври, Светскиот ден на миењето раце. Според Центрите за контрола и превенција на болести (ЦДЦ), оваа навика го намалува ризикот од дијареални инфекции за речиси 40 проценти, а респираторните инфекции кај децата за над 20 проценти. Сепак, достапноста до чиста вода и развиените хигиенски навики сè уште не се подеднакво застапени во секое училиште и семејство.
Обичната вода не е доволна за да ги отстрани мастите и нечистотиите на кои се лепат бактериите и вирусите. Податоците од здравствените организации како ЦДЦ и иницијативата ФајтБАК покажуваат дека правилното миење раце подразбира пет прецизни чекори: намокрување, сапунисување, темелно триење најмалку 20 секунди, плакнење под чиста проточна вода и сушење со чиста крпа или воздух.
Триењето на просторот меѓу прстите, задниот дел од дланките и под ноктите механички ги уништува микроорганизмите. Доколку во одредени моменти нема вода и сапун, дезинфициенсите на база на алкохол со најмалку 60 проценти алкохол служат како привремена замена, но тие не можат да отстранат тешки хемикалии, пестициди или видлива нечистотија од рацете.
Додека глобалните кампањи ја истакнуваат важноста на чистите раце, реалноста во јавниот простор често укажува на системски пропусти. Во македонските основни и средни училишта, како и во дел од јавните здравствени амбуланти, учениците и граѓаните редовно се соочуваат со тоалети без течен сапун, без топла вода или без соодветни средства за сушење раце.
Ваквите услови директно ја оневозможуваат превенцијата токму во сезоната на есенски вирусни инфекции, кога затворените училници и градинки стануваат жаришта за сезонски грип и стомачни вируси. Здравствените работници посочуваат дека едукацијата за хигиена не дава резултати доколку образовните установи немаат постојан буџет за основни хигиенски материјали.
Покрај директната заштита од стомачни и респираторни вируси, миењето раце има директна врска со намалувањето на антимикробната резистенција. Со намалување на бројот на цревни инфекции за 30 до 40 проценти кај општата популација, драстично се намалува и потребата од препишување антибиотици за дијареи и компликации од настинки.
Прекумерната и несоодветна употреба на антибиотици во Македонија со години е на високо ниво според извештаите на домашните институции. Редовната хигиена на рацете пред подготовка на храна, пред јадење, по користење тоалет и по контакт со болни лица останува наједноставниот начин да се прекине синџирот на инфекции пред пациентот воопшто да стигне во лекарска ординација.
